Wydarzenie
Konferencja What the FEJK
Sztuczne obrazy. Prawdziwa odpowiedzialność
3-5 grudnia 2026 roku
Narodowe Centrum Kultury Filmowej w EC1 Łódź
Sztuczne obrazy mogą powstawać automatycznie, ale odpowiedzialność za ich znaczenie, wiarygodność i społeczne konsekwencje pozostaje wyłącznie ludzka. W epoce generatywnej sztucznej inteligencji największym problemem nie jest już to, co jest prawdą, lecz komu i czemu jeszcze ufamy. Kryzys obrazów okazuje się bowiem przede wszystkim kryzysem zaufania – do mediów, instytucji, technologii i mechanizmów poświadczania rzeczywistości.
Żyjemy w świecie, w którym produkowanie i rozpowszechnianie obrazów nigdy nie było łatwiejsze. Generatywna sztuczna inteligencja, media społecznościowe i algorytmiczne systemy dystrybucji treści sprawiają, że niemal każdy komunikat wizualny może zostać wygenerowany, zmodyfikowany lub pozbawiony swojego kontekstu. Jednocześnie coraz większego znaczenia nabiera pytanie nie o to, czy obraz jest prawdziwy, lecz kto odpowiada za jego wiarygodność.
Wydarzenie "Konferencja What the FEJK*" poświęcone jest właśnie temu przesunięciu. Interesuje nas nie tylko rozwój narzędzi sztucznej inteligencji, lecz przede wszystkim przemiany społecznych mechanizmów zaufania. Punktem wyjścia jest kultura wizualna – od historii fotografii i kina po współczesne platformy cyfrowe i modele generatywne – ponieważ to właśnie obrazy najpełniej ujawniają zmiany zachodzące w sposobach produkowania, rozpowszechniania i legitymizowania wiedzy.
Hasło tegorocznej edycji – „Sztuczne obrazy. Prawdziwa odpowiedzialność” – podkreśla, że rozwój technologii generatywnych nie zwalnia z odpowiedzialności za obrazy. Przeciwnie – im łatwiej je tworzyć i rozpowszechniać, tym większego znaczenia nabierają praktyki ich weryfikacji, kontekstualizacji oraz budowania społecznego zaufania. W tym sensie konferencja nie jest wyłącznie wydarzeniem o sztucznej inteligencji, lecz o przyszłości instytucji, kultury i odpowiedzialności za wspólną przestrzeń informacyjną.
*wydarzenie przeznaczone jest dla osób pełnoletnich.
3 grudnia, czwartek
Film dokumentuje losy słynnych fałszerzy: Elmyra de Hory’ego oraz Clifforda Irvinga. De Hory, który później popełnił samobójstwo, by uniknąć kolejnego pobytu w więzieniu, zyskał rozgłos dzięki sprzedaży falsyfikatów dzieł takich malarzy jak Picasso czy Matisse. Irving zasłynął natomiast napisaniem fałszywej autobiografii Howarda Hughesa. Orson Welles balansuje na granicy dokumentu i fikcji, analizując istotę oszustwa oraz sylwetki ludzi, którzy dopuszczają się go kosztem innych
Reżyseria: Orson Welles, Oja Kodar
Produkcja: Francja, Iran, Niemcy
Rok produkcji: 1973
Czas trwania 88 minut
Otwarcie konferencji
Przedstawienie idei What the FEJK, założeń tegorocznej edycji oraz programu wydarzenia.
Czy świadectwo może kłamać? Film, fotografia, reportaż i konstrukcja wiarygodności
PanelTemat: Dlaczego wierzymy świadectwom produkowanym przez media i co sprawia, że można wykorzystać je do tworzenia zniekształconych narracji?
UCZESTNICY: Artur Domosławski, Natalia Koniarz, Chris Niedenthal
MODERACJA: Marta Nowak
Film, fotografia i reportaż od początku swojego istnienia funkcjonowały jako szczególne formy świadectwa – sposoby dokumentowania rzeczywistości, które pozwalały odbiorcom zobaczyć wydarzenia, miejsca i ludzi pozostających poza zasięgiem ich bezpośredniego doświadczenia. Ich wiarygodność nigdy nie była jednak czymś oczywistym. Selekcja materiału, kadrowanie, montaż, inscenizacja, retusz czy sposób prowadzenia narracji pozwalały kształtować obraz rzeczywistości, niekoniecznie pozostając w sprzeczności z jej pojedynczymi faktami.
W panelu przyjrzymy się różnym praktykom konstruowania świadectwa – od fotografii dokumentalnej, przez film, po reportaż literacki – i zastanowimy się, gdzie przebiega granica między dokumentowaniem, interpretowaniem a kreowaniem rzeczywistości. Interesować nas będzie również to, w jaki sposób media wykorzystywano historycznie do produkowania zniekształconych narracji i treści o charakterze propagandowym oraz dlaczego określone formy przekazu zyskiwały status wiarygodnego świadectwa. Punktem wyjścia do rozmowy o współczesności będzie pytanie, czy generatywna sztuczna inteligencja rzeczywiście znacznie zmienia perspektywę na kryzys wiarygodności obrazów, czy raczej radykalizuje problemy, z którymi media mierzyły się od początku swojego istnienia.
Goście:
Artur Domosławski (pisarz, reportażysta, laureat nagrody Grand Press, autor książki Kapuściński non-fiction)
Natalia Koniarz (reżyserka filmów dokumentalnych, uhonorowana Nagrodą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za Silver)
Chris Niedenthal (fotograf, laureat nagrody World Press Photo, współpracował m.in. z takimi magazynami jak „Newsweek”, „Time”, „Der Spiegel” i „Forbes”)
Moderacja:
Marta Nowak (dziennikarka Gazeta.pl, współautorka podcastu „Co to będzie”)
Jak obrazy pamiętają? Siergiej Łoźnica o archiwach, świadectwie i odpowiedzialności
PanelTemat: Co dzieje się z prawdą historyczną, kiedy jej świadectwem stają się obrazy stworzone przez propagandę?
UCZESTNICY: Siergiej Łoźnica
MODERACJA: Kuba Mikurda
Projekcji Babi Jar. Konteksty towarzyszyć będzie rozmowa z Siergiejem Łoźnicą poświęcona pracy z materiałami archiwalnymi, sposobom konstruowania świadectwa oraz odpowiedzialności twórcy wobec obrazów dokumentujących przemoc i historię. Film, zbudowany z materiałów rejestrujących niemiecką okupację Kijowa, masakrę w Babi Jarze i jej późniejsze konsekwencje, pokazuje, że archiwalny obraz nigdy nie jest całkowicie neutralnym zapisem przeszłości. Część wykorzystanych materiałów powstała przecież w ramach nazistowskiej i sowieckiej propagandy, a ich współczesne znaczenie zależy również od sposobu selekcji, montażu i zestawienia.
Rozmowa będzie dotyczyć tego, jak pracować z obrazami uwikłanymi w mechanizmy władzy, gdzie przebiega granica między rekonstrukcją a interpretacją oraz czy montaż może przywracać znaczenie materiałom, które pierwotnie służyły zupełnie innym celom. Chcielibyśmy również zapytać o rolę kina w podtrzymywaniu pamięci i o to, czy w czasach powszechności generatywnego AI archiwalne świadectwo nie staje się jeszcze cenniejszym źródłem informacji.
Gość:
Siergiej Łoźnica (reżyser filmu Babi Jar. Konteksty)
Moderacja:
Kuba Mikurda (reżyser, filmoznawca, wykładowca Szkoły Filmowej w Łodzi)
W dniach 29-30 września 1941 roku oddział Sonderkommando 4a z grupy operacyjnej Einsatzgruppe C - wspierany przez dwa bataliony Pułku Policji „Południe” oraz Ukraińską Policję Pomocniczą - przy braku jakiegokolwiek oporu ze strony miejscowej ludności rozstrzelał w wąwozie Babi Jar na północno-zachodnich obrzeżach Kijowa 33 771 Żydów. Film rekonstruuje historyczny kontekst tej zbrodni za pomocą materiałów archiwalnych dokumentujących niemiecką okupację Ukrainy i dekadę, która po niej nastąpiła. Kiedy pamięć ustępuje miejsca niepamięci, a przeszłość kładzie się cieniem na przyszłości, to właśnie głos kina pozwala wybrzmieć prawdzie.
Reżyseria: Siergiej Łoźnica
Produkcja: Ukraina, Holandiay, Francja
Rok produkcji: 2021
Czas trwania 121 minut
Bankiet w Kawiarni Przypadek
4 grudnia, piątek
Od rabowania uwagi do automatyzacji wyobraźni. Dlaczego przestajemy ufać obrazom, a przez to sobie samym i sobie nawzajem
WykładTemat: Mechanizacja wyobraźni jako kolejny etap komercjalizacji naszego środowiska poznawczego – od przemysłowego wydobywania uwagi przez platformy cyfrowe po generatywną AI, która przejmuje część funkcji wyobraźni, wytwarzania obrazów i projektowania możliwych przyszłości.
PROWADZENIE: Michał Krzykawski
Zanim zaczęliśmy pytać modele językowe o zdanie, nasze środowisko poznawcze zostało już głęboko przekształcone przez platformy cyfrowe. Wydobywanie i monetyzowanie uwagi, jej rozproszenie oraz podporządkowanie komunikacji logice platform osłabiły zdolność do refleksji i samodzielnego wartościowania. Generatywna AI stanowi kolejny etap tego procesu – sięga nie tylko po naszą uwagę, ale również po samą wyobraźnię, mechanizując zdolność wytwarzania obrazów, nadawania im indywidualnej ekspresji i projektowania otwartej, nieobliczalnej przyszłości.
Wykład stawia tezę, że wraz z podporządkowaniem logice totalnej komputeryzacji, osłabieniu ulega również podstawa, na której budujemy zaufanie – do obrazów, do innych ludzi i do własnych zdolności poznawczych. Odpowiedzią na ten stan rzeczy powinna być krytyka rozumiana jako twarda kompetencja intelektualna, pozwalająca odzyskiwać autonomię, oraz bunt wzmacniający poczucie sprawczości i umożliwiający wyobrażenie sobie innych relacji między technologią a społeczeństwem.
Wystąpienie:
Michał Krzykawski (Centrum Badań Krytycznych nad Technologiami na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach)
Uczestnicy samodzielnie przechodzą przez proces konstruowania teorii spiskowej, a następnie analizują mechanizmy, dzięki którym pozornie przypadkowe informacje mogą zostać połączone w przekonującą narrację. Warsztat pozwala przyjrzeć się od środka roli emocji, selekcji informacji, pozornych związków przyczynowych, „dowodów” i potrzeby wskazania ukrytego sprawcy.
ZAPISY: Zapisy na warsztaty obowiązują poprzez przesłanie wiadomości e-mail na adres informacja@ec1lodz.pl. W treści maila proszę podać nazwę warsztatu/studia i wybraną godzinę. Wstęp na warsztaty wymaga posiadania biletu na dany dzień bądź karnetu na wszystkie trzy dni Konferencji What the FEJK. Liczba miejsc jest ograniczona.
MAKSYMALNA LICZBA UCZESTNIKÓW: 12 osób
PROWADZENIE: Kat Zavada
Jak powstaje teoria spiskowa? Podczas warsztatów osoby uczestniczące nie będą analizować gotowych przykładów, lecz same spróbują stworzyć wiarygodnie brzmiącą teorię spiskową wokół wybranego zjawiska. Wykorzystując metodę rozwijaną przez Kat Zavada w ramach projektu artystyczno-badawczego Interrogative Conspiracy Theory, uczestnicy przejdą przez kolejne etapy konstruowania narracji: od wyboru wydarzenia lub problemu, przez tworzenie powiązań między pozornie niezależnymi faktami i wskazywanie ukrytych aktorów, po budowanie argumentacji, dobór „dowodów” i nadawanie całości przekonującej formy.
Kluczowym elementem warsztatu będzie odwrócenie perspektywy: stworzenie własnej teorii pozwoli uczestnikom zobaczyć od środka mechanizmy, dzięki którym z niepowiązanych zdarzeń powstaje pozornie spójna opowieść, a emocje, selektywny dobór informacji, podejrzliwość i potrzeba znalezienia ukrytego sprawcy mogą zastąpić weryfikację faktów. Po części twórczej nastąpi wspólna analiza powstałych narracji – ich konstrukcji, założeń, strategii perswazji i punktów, w których fikcja zaczyna przyjmować pozór wiarygodnego wyjaśnienia. W ten sposób warsztat staje się nie tylko ćwiczeniem kreatywnym, ale przede wszystkim praktycznym laboratorium dezinformacji, pozwalającym rozpoznać manipulacje, z którymi odbiorcy spotykają się na co dzień.
Prowadzenie:
Kat Zavada (kuratorka sztuki cyfrowej, badaczka i cyber-kmieciówa, członkini kolektywu Nerdka)
Liczba miejsc:
12 osób
Czas trwania:
Ok. 4 godziny
Zapisy:
Zapisy na warsztaty obowiązują poprzez przesłanie wiadomości e-mail na adres informacja@ec1lodz.pl. W treści maila proszę podać nazwę warsztatu/studia i wybraną godzinę. Wstęp na warsztaty wymaga posiadania biletu na dany dzień bądź karnetu na wszystkie trzy dni Konferencji What the FEJK. Liczba miejsc jest ograniczona.
Szczegółowy scenariusz::
Punktem wyjścia jest założenie, że teoria spiskowa nie jest wyłącznie zbiorem fałszywych informacji, ale określoną strukturą narracyjną i sposobem organizowania wiedzy: łączy fakty, przypadkowe korelacje, obrazy, dokumenty, osoby i wydarzenia w pozornie spójny system wyjaśniający rzeczywistość. Jej siła polega między innymi na obietnicy, że po „połączeniu kropek” ukryty porządek stanie się widoczny.
Warsztat odwraca tę sytuację. Zamiast analizować gotowe przykłady wyłącznie z pozycji odbiorcy, osoby uczestniczące samodzielnie konstruują fikcyjne teorie spiskowe. Uczenie odbywa się poprzez tworzenie: uczestnicy mogą od środka zobaczyć, jak buduje się związki pomiędzy informacjami, jak powstają pozory przyczynowości i wiarygodności oraz jak obraz, język i sposób prezentacji wpływają na odbiór narracji.
Istotnym elementem warsztatu jest również zabawa, humor i spekulacyjna przesada. Tworzenie teorii spiskowej pozwala na chwilowe zawieszenie zwykłych reguł interpretacji i swobodne sprawdzanie najbardziej nieoczywistych połączeń. Absurd czy przesada mogą stać się narzędziami analizy: czasem dopiero celowo idąc za daleko, można zobaczyć mechanizm, który w bardziej subtelnej formie funkcjonuje w rzeczywistym obiegu informacji.
Wprowadzenie obejmuje krótki wykład poświęcony wybranym przeze mnie przykładom teorii spiskowych, dezinformacji i kultury internetowej oraz analizę ich konstrukcji. Następnie przedstawiam podstawowe elementy „gramatyki” teorii spiskowej: centralną tezę, aktorów, ukryte interesy, punkty połączeń, materiał dowodowy, luki informacyjne, reinterpretację przypadku jako intencji oraz sposoby wizualnego przedstawiania relacji.
Osobnym elementem będzie wykorzystanie generatywnej AI jako narzędzia spekulacji i produkowania narracji. Krótkie wprowadzenie pokaże, w jaki sposób współczesne modele tekstowe i wizualne mogą pomagać w generowaniu argumentów, obrazów, dokumentów, połączeń między informacjami czy alternatywnych interpretacji zdarzeń. Konkretne narzędzia dobiorę bezpośrednio przed warsztatem, ponieważ zależy mi na pracy z rozwiązaniami, które w momencie konferencji będą najbardziej dostępne, aktualne i możliwe do wykorzystania bez specjalistycznego przygotowania.
Główna część warsztatu ma charakter praktyczny. Uczestnicy dzielą się na niewielkie grupy, wybierają interesujące ich zagadnienie, a następnie konstruują wokół niego własną teorię spiskową. Mają przy tym czas nie tylko na wymyślenie samej historii, ale również na jej rozwinięcie, sprawdzenie różnych kierunków, pracę z AI oraz przygotowanie jej wizualnej lub audiowizualnej formy.
Rezultatem pracy każdej grupy jest nie tylko opis teorii, ale jej materializacja w wybranym medium. Może to być na przykład:
- diagram przedstawiający sieć powiązań;
- seria obrazów lub grafik;
- krótki tekst lub zestaw „dowodów”;
- mini esej wideo;
- prezentacja;
- połączenie kilku formatów.
Temat: Podczas warsztatów w Studiu Dźwięku, Studiu FX i Studiu TV uczestnicy w praktyce przetestują techniki wykorzystywane w mediach i dowiedzą się, jak odróżniać prawdziwe treści od cyfrowych fałszerstw.
ZAPISY: Zapisy na warsztaty obowiązują poprzez przesłanie wiadomości e-mail na adres informacja@ec1lodz.pl. W treści maila proszę podać nazwę warsztatu/studia i wybraną godzinę. Wstęp na warsztaty wymaga posiadania biletu na dany dzień bądź karnetu na wszystkie trzy dni Konferencji What the FEJK. Liczba miejsc jest ograniczona.
MAKSYMALNA LICZBA UCZESTNIKÓW: 14 osób na jedno studio
PROWADZENIE: Zespół Narodowego Centrum Kultury Filmowej w EC1 Łódź
Studio Dźwięku
Wejdź do studia iluzji dźwiękowej. Podczas wspólnej realizacji audycji radiowej poznasz tradycyjne techniki obróbki i montażu audio. Rozłożymy przygotowany tekst na czynniki pierwsze i pokażemy, gdzie kryją się medialne manipulacje oraz niewygodne przemilczenia. Sprawdzimy, jak odpowiednia edycja fragmentów nagrań potrafi zmienić sens wypowiedzi i wpłynąć na jej odbiór. Przyjrzymy się również granicy między klasyczną manipulacją dźwiękiem, a możliwościami sztucznej inteligencji i silników generujących mowę. Czy wiesz, jak naprawdę brzmisz przez mikrofon? Czy bliscy rozpoznaliby Twój głos w zmanipulowanym nagraniu? Złożone mechanizmy rozłożymy na proste przykłady, a zdobytą wiedzę od razu wykorzystamy w praktyce.
Studio FX
Odwiedź naszą galerię niepewności, w której masz zaledwie trzy życia. Czy potrafisz bezbłędnie rozpoznać obrazy wygenerowane przez sztuczną inteligencję i zachować je wszystkie? Kiedy cyfrowy fałsz zaciera granicę między fikcją a rzeczywistością, łatwo stracić czujność. Pokażemy, jak działa sztuczna inteligencja i skąd model wie, że po słowie „dzień” powinien dopisać „dobry”. Poznasz mechanizmy powstawania syntetycznych obrazów i konkretne narzędzia, które pomogą Ci nie wpaść w pułapki deepfake’ów. Sprawdzisz, jak odróżniać autentyczne materiały od tych wygenerowanych i przekonasz się, dlaczego w świecie sztucznej inteligencji pojęcie autentyczności musi zostać zdefiniowane na nowo.
Studio TV
Czy telewizja kłamie? Nie odpowiemy na to pytanie wprost. Pokażemy za to narzędzia i zabiegi wykorzystywane przez media do budowania przekazu, który nie zawsze opowiada całą historię. Zwiększymy Twoją czujność i nauczymy, jak odróżniać pozornie niewinny materiał od celowej manipulacji. Prześledzimy cały proces powstawania programu informacyjnego na żywo – od teorii po realizację w reżyserce. Wcielisz się w rolę prezentera lub realizatora, przetestujesz w praktyce branżowe chwyty i sprawdzisz, jak kadrowanie, montaż, dobór ujęć czy sposób prowadzenia narracji wpływają na odbiór informacji. Na koniec wspólnie nazwiemy mechanizmy medialne po imieniu.
Prowadzenie:
Zespół Narodowego Centrum Kultury Filmowej w EC1 Łódź
Liczba miejsc:
14 osób na jedno studio
Czas trwania:
Ok. 1,5 godziny
Zapisy:
Zapisy na warsztaty obowiązują poprzez przesłanie wiadomości e-mail na adres informacja@ec1lodz.pl. W treści maila proszę podać nazwę warsztatu/studia i wybraną godzinę. Wstęp na warsztaty wymaga posiadania biletu na dany dzień bądź karnetu na wszystkie trzy dni Konferencji What the FEJK. Liczba miejsc jest ograniczona.
Temat: Czy obraz nadal jest zapisem ludzkiego spojrzenia, kiedy coraz częściej powstaje bez udziału ludzkiego oka?
UCZESTNICY: Karol Jachymek, Justyna Hanna Budzik, Marcin Nowicki (Noviki)
MODERACJA: Iwo Sulka
Historia obrazu filmowego jest zarazem historią kolejnych technologii, które zmieniały sposób, w jaki człowiek rejestrował, przetwarzał i interpretował rzeczywistość. Na każdym etapie rozwoju technologii – od urządzeń optycznych i pierwszych kamer, przez fotografię i kino, aż po systemy wizyjne – obraz stopniowo oddalał się od bezpośredniego doświadczenia ludzkiego oka. Obecnie wyspecjalizowane narzędzia nie tylko rejestrują i analizują obrazy, ale również autonomicznie rozpoznają, klasyfikują i generują ich kolejne wersje.
Interesować nas będzie moment, w którym narzędzie służące człowiekowi do widzenia zaczyna samo uczestniczyć w procesie interpretowania świata. Zastanowimy się, jak zmieniała się relacja między okiem, aparatem i obrazem oraz czy rozwój technologii widzenia maszynowego oznacza jedynie kolejny etap ewolucji mediów, czy też zasadniczą zmianę statusu samego obrazu.
Rozmowę poprzedzi projekcja eseju filmowego Obraz poza okiem. Refleksje nad rozwojem obrazu w erze technologii (reż. Noviki).
Goście:
Karol Jachymek (medioznawca, kulturoznawca, założyciel i kierownik Obserwatorium Praktyk Medialnych przy Uniwersytecie SWPS)
Justyna Hanna Budzik (filmoznawczyni, członkini Zespołu Edukatorów Filmowych, ekspertka ds. archeologii kina i antropologii zmysłów)
Marcin Nowicki (projektant graficzny, artysta i badacz, współzałożyciel NOVIKI, którego praktyka koncentruje się na relacjach między sztuką, technologią i współczesną kulturą wizualną)
Moderacja:
Iwo Sulka (filmoznawca, kurator wystawy „Mechaniczne Oko” w Narodowym Centrum Kultury Filmowej)
Temat: Podczas warsztatów w Studiu Dźwięku, Studiu FX i Studiu TV uczestnicy w praktyce przetestują techniki wykorzystywane w mediach i dowiedzą się, jak odróżniać prawdziwe treści od cyfrowych fałszerstw. Druga tura warsztatów realizowanych przez zespół NCKF.
ZAPISY: Zapisy na warsztaty obowiązują poprzez przesłanie wiadomości e-mail na adres informacja@ec1lodz.pl. W treści maila proszę podać nazwę warsztatu/studia i wybraną godzinę. Wstęp na warsztaty wymaga posiadania biletu na dany dzień bądź karnetu na wszystkie trzy dni Konferencji What the FEJK. Liczba miejsc jest ograniczona.
MAKSYMALNA LICZBA UCZESTNIKÓW: 14 osób na jedno studio
PROWADZENIE: Zespół Narodowego Centrum Kultury Filmowej w EC1 Łódź
Studio Dźwięku
Wejdź do studia iluzji dźwiękowej. Podczas wspólnej realizacji audycji radiowej poznasz tradycyjne techniki obróbki i montażu audio. Rozłożymy przygotowany tekst na czynniki pierwsze i pokażemy, gdzie kryją się medialne manipulacje oraz niewygodne przemilczenia. Sprawdzimy, jak odpowiednia edycja fragmentów nagrań potrafi zmienić sens wypowiedzi i wpłynąć na jej odbiór. Przyjrzymy się również granicy między klasyczną manipulacją dźwiękiem, a możliwościami sztucznej inteligencji i silników generujących mowę. Czy wiesz, jak naprawdę brzmisz przez mikrofon? Czy bliscy rozpoznaliby Twój głos w zmanipulowanym nagraniu? Złożone mechanizmy rozłożymy na proste przykłady, a zdobytą wiedzę od razu wykorzystamy w praktyce.
Studio FX
Odwiedź naszą galerię niepewności, w której masz zaledwie trzy życia. Czy potrafisz bezbłędnie rozpoznać obrazy wygenerowane przez sztuczną inteligencję i zachować je wszystkie? Kiedy cyfrowy fałsz zaciera granicę między fikcją a rzeczywistością, łatwo stracić czujność. Pokażemy, jak działa sztuczna inteligencja i skąd model wie, że po słowie „dzień” powinien dopisać „dobry”. Poznasz mechanizmy powstawania syntetycznych obrazów i konkretne narzędzia, które pomogą Ci nie wpaść w pułapki deepfake’ów. Sprawdzisz, jak odróżniać autentyczne materiały od tych wygenerowanych i przekonasz się, dlaczego w świecie sztucznej inteligencji pojęcie autentyczności musi zostać zdefiniowane na nowo.
Studio TV
Czy telewizja kłamie? Nie odpowiemy na to pytanie wprost. Pokażemy za to narzędzia i zabiegi wykorzystywane przez media do budowania przekazu, który nie zawsze opowiada całą historię. Zwiększymy Twoją czujność i nauczymy, jak odróżniać pozornie niewinny materiał od celowej manipulacji. Prześledzimy cały proces powstawania programu informacyjnego na żywo – od teorii po realizację w reżyserce. Wcielisz się w rolę prezentera lub realizatora, przetestujesz w praktyce branżowe chwyty i sprawdzisz, jak kadrowanie, montaż, dobór ujęć czy sposób prowadzenia narracji wpływają na odbiór informacji. Na koniec wspólnie nazwiemy mechanizmy medialne po imieniu.
Prowadzenie:
Zespół Narodowego Centrum Kultury Filmowej w EC1 Łódź
Liczba miejsc:
14 osób na jedno studio
Czas trwania:
Ok. 1,5 godziny
Zapisy:
Zapisy na warsztaty obowiązują poprzez przesłanie wiadomości e-mail na adres informacja@ec1lodz.pl. W treści maila proszę podać nazwę warsztatu/studia i wybraną godzinę. Wstęp na warsztaty wymaga posiadania biletu na dany dzień bądź karnetu na wszystkie trzy dni Konferencji What the FEJK. Liczba miejsc jest ograniczona.
Akademicki kryminał noir i intelektualna zagadka w duchu Borgesa i Eco: losy oczytanej filozofki Béatrice Courte splatają się z (rzekomo) prawdziwą historią „chronowizora” - skonstruowanego we Włoszech w latach pięćdziesiątych urządzenia potrafiącego fotografować przeszłość. Oś filmu stanowi dokumentalny brikolaż złożony z książek, kaset magnetofonowych, gazet, czasopism i taśm VHS. Wokół niego osnuta jest fikcyjna opowieść o Béatrice, której budzące dotychczas szacunek zainteresowania badawcze zaczynają ocierać się o okultyzm, w miarę jak tajemniczy „chronowizor” zawłaszcza każdą jej myśl.
Reżyseria: Jack Auen i Kevin Walker
Produkcja: USA
Rok produkcji: 2026
Czas trwania 99 minut
Jak powinny wyglądać współczesne systemy weryfikowania informacji i kto powinien ponosić odpowiedzialność za ich wiarygodność?
Patronem panelu jest Stowarzyszenie Demagog.
UCZESTNICY: Katarzyna Bąkowicz, Paula Skrzypecka, Aleksandra Monkos
MODERACJA: Magdalena Wróbel-Lachowska
W świecie przeciążonym informacjami, gdzie odróżnienie prawdziwych treści od tych sfabrykowanych jest coraz trudniejsze, fact-checking stał się jednym z podstawowych narzędzi przeciwdziałania dezinformacji. Jednocześnie rośnie znaczenie instytucji, organizacji i platform, które przejmują funkcję pośredników w ustalaniu, co jest wiarygodne, a co powinno zostać zakwestionowane. Panel będzie poświęcony różnym modelom instytucjonalnego przeciwdziałania dezinformacji – od niezależnego dziennikarstwa weryfikacyjnego po rozwiązania wdrażane przez platformy, administrację publiczną i inne instytucje.
Punktem wyjścia będzie pytanie o koszty i możliwości tych mechanizmów: czy delegowanie odpowiedzialności za weryfikowanie informacji wyspecjalizowanym instytucjom może odbudować społeczne zaufanie, czy też tworzy nowe zależności i zagrożenia? Porozmawiamy również o alternatywnych modelach zarządzania wiarygodnością, granicach instytucjonalnej kontroli nad obiegiem informacji oraz o tym, co możemy zyskać, a co stracić, powierzając określanie prawdziwości wyspecjalizowanym systemom i ekspertom.
Patronem panelu jest Stowarzyszenie Demagog.
Goście:
Katarzyna Bąkowicz (współtwórczyni Central European Digital Media Observatory, kierowniczka Grupy Roboczej ds. Etycznej i Odpowiedzialnej Komunikacji)
Paula Skrzypecka (SWPS, prawo nowych technologii i prawne aspekty cyberbezpieczeństwa)
Aleksandra Monkos (Stowarzyszenie Demagog, Akademia Fact-Checkingu)
Moderacja:
Magdalena Wróbel-Lachowska (ekonomistka, socjolożka, prowadząca podcast „Sztuczna inteligencja po ludzku”)
Temat: Co naprawdę znajduje się „w chmurze” i jak materialne koszty sztucznej inteligencji zmieniają nasze wyobrażenie o technologii?
UCZESTNICY: Szymon Bujalski, Joanna Murzyn, Krystian Pypłacz
MODERACJA: Magdalena Wróbel-Lachowska
Sztuczna inteligencja często przedstawiana jest jako technologia niematerialna – działająca w „chmurze”, dostępna z dowolnego miejsca i pozornie pozbawiona fizycznej infrastruktury. Tymczasem za każdą instrukcją kierowaną do modeli AI stoją centra danych, sieci energetyczne, systemy chłodzenia, zasoby wodne, surowce i praca ludzi. Rozwój sztucznej inteligencji oznacza więc również gwałtowny rozwój infrastruktury, której materialność pozostaje często niewidoczna dla jej użytkowników.
Panel będzie poświęcony fizycznym i środowiskowym konsekwencjom funkcjonowania systemów AI. Zastanowimy się, kto ponosi materialne koszty cyfrowej transformacji, jak centra danych zmieniają krajobraz i lokalne ekosystemy oraz czy możliwe jest pogodzenie rosnącego zapotrzebowania na moc obliczeniową z ograniczonymi zasobami środowiska. Interesować nas będzie również niewidzialność tej infrastruktury – dlaczego tak łatwo myśleć o AI jako o czymś niematerialnym i jakie konsekwencje ma odcięcie technologii od jej fizycznych podstaw.
Goście:
Szymon Bujalski (niezależny dziennikarz zaangażowany w tematykę zmiany klimatu, ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju miast, prowadzi profil „Dziennikarz dla klimatu”)
Joanna Murzyn (praktykuje Cyber Shamanizm, w ramach którego porusza się pomiędzy światami technologii, głębokiej ekologii, mądrości ludowej i praktyki rytualnej)
Krystian Pypłacz (ekspert Polskiego Związku Centrów Danych)
Moderacja:
Magdalena Wróbel-Lachowska (ekonomistka, socjolożka, prowadząca podcast „Sztuczna inteligencja po ludzku”)
Temat: Co dzieje się ze społecznym zaufaniem, gdy coraz częściej rozmawiamy z maszynami zamiast z ludźmi?
UCZESTNICY: Ada Florentyna Pawlak, Katarzyna Nowaczyk-Basińska, Artur Wiśniewski
MODERACJA: Zuzanna Kowalczyk
Upowszechnienie sztucznej inteligencji sprawia, że coraz częściej wchodzimy w relacje z systemami zaprojektowanymi do naśladowania ludzkiej obecności. Rozmawiamy z chatbotami, korzystamy z cyfrowych terapeutów i asystentów, uzależniamy od algorytmu swoje decyzje, a niekiedy także wsparcie emocjonalne. Ponadto pojawiają się technologie umożliwiające odtwarzanie głosu, wizerunku czy sposobu komunikacji osób zmarłych, a także boty i syntetyczne persony wykorzystywane do operacji wpływu i manipulowania opinią publiczną. Coraz więcej instytucji – od administracji publicznej po sektor kultury, edukacji i ochrony zdrowia – wykorzystuje systemy AI jako pośredników w komunikacji z obywatelami.
Podczas panelu zastanowimy się, dlaczego człowiek tak łatwo przypisuje maszynom intencje, sprawczość i empatię, jakie potrzeby zaspokajają relacje z bytami cyfrowymi oraz jak zmienia się nasze postrzeganie autorytetu i wiarygodności instytucji wdrażających narzędzia AI. Porozmawiamy również o granicach między wsparciem technologicznym, emocjonalnym uzależnieniem i świadomie projektowanymi strategiami wpływu.
Goście:
Ada Florentyna Pawlak (antropolożka technologii, prawniczka, założycielka Polskiego Stowarzyszenia Transhumanistycznego)
Katarzyna Nowaczyk-Basińska (adiunkt badawczy w Leverhulme Centre for the Future of Intelligence, Cambridge Institute for Technology and Humanity Nieśmiertelność, autorka książki Technokulturowe strategie współczesności)
Artur Wiśniewski (specjalista psychiatra dorosłych, dzieci i młodzieży oraz certyfikowany psychoterapeuta)
Moderacja:
Zuzanna Kowalczyk (redaktorka „Pisma”, dziennikarka, kulturoznawczyni, autorka esejów i podcastów)
Caleb Smith (Domhnall Gleeson), programista pracujący dla wielkiej firmy internetowej, wygrywa konkurs, dzięki któremu może spędzić tydzień w prywatnej posiadłości Nathana Batemana (Oscar Isaac) - błyskotliwego szefa firmy, w której pracuje. Po przybyciu na miejsce Caleb dowiaduje się, że ma wcielić się w rolę ludzkiego sędziego w teście Turinga, który ma ocenić możliwości oraz świadomość Avy (Alicia Vikander), pięknego robota. Wkrótce jednak staje się jasne, że Ava jest znacznie bardziej samoświadoma i przebiegła, niż którykolwiek z mężczyzn mógł przypuszczać.
Reżyseria: Alex Garland
Produkcja: USA, Wielka Brytania
Rok produkcji: 2015
Czas trwania 108 minut
Wciąż pogrążony w żałobie po śmierci żony, technologiczny przedsiębiorca (w tej roli Vincent Cassel) zaczyna doświadczać koszmarnej rzeczywistości pełnej namiętności, niepokoju i smutku — wszystko to w najbardziej osobistym filmie Davida Cronenberga. "Zza grobu" to prawdopodobnie najbardziej przepełniony żalem film w dorobku Cronenberga. Przenika go głęboka strata — śmierć żony reżysera, Carolyn, w 2017 roku stała się emocjonalnym paliwem napędzającym każdą scenę. Co więcej, decyzja o wystylizowaniu Vincenta Cassela na sobowtóra samego twórcy tylko pogłębia to wrażenie i podkreśla osobisty wymiar tej opowieści.
Reżyseria: David Cronenberg
Produkcja: Francja, Kanada
Rok produkcji: 2024
Czas trwania: 116 minut
5 grudnia, sobota
Czy AI może być kreatywne? O autorstwie, wartości i przyszłości twórczości generowanej przez maszyny
WykładTemat: Co właściwie znaczy być autorem, kiedy obrazy, teksty, muzyka i filmy mogą zostać wytworzone z użyciem systemów sztucznej inteligencji? I co z takimi wytworami powinny zrobić instytucje kultury?
PROWADZENIE: Dota Szymborska
Sztuczna inteligencja nie tylko naśladuje istniejące style i formy, ale coraz częściej „uczestniczy” w procesach przypisywanych dotąd wyłącznie ludzkiej kreatywności. Generuje obrazy, teksty, muzykę i filmy, proponuje rozwiązania i reaguje na decyzje użytkownika. Pojawia się więc pytanie, czy możemy mówić o twórczości AI, czy raczej o nowych formach narzędziowego wspomagania ludzkiej pracy. Równie istotne pozostają kwestie autorstwa, intencji, odpowiedzialności oraz wartości artystycznej wytworów powstających przy udziale systemów generatywnych.
Wypowiedź będzie dotyczyć również tego, jak na te przemiany powinny reagować instytucje odpowiedzialne za ochronę, interpretację i udostępnianie dorobku kultury. Jak muzea, archiwa, biblioteki, filmoteki czy inne instytucje dziedzictwa powinny traktować wytwory AI – jako dzieła, dokumenty, dane, artefakty technologiczne czy jeszcze coś innego? Jak je opisywać, katalogować i przechowywać, a przede wszystkim według jakich kryteriów decydować o ich wartości i miejscu w obiegu kultury? Punktem wyjścia będzie pytanie, czy rozwój generatywnej AI wymaga jedynie nowych definicji autorstwa i twórczości, czy również przemyślenia roli instytucji odpowiedzialnych za pielęgnowanie i kształtowanie pamięci kulturowej.
Wystąpienie:
Dota Szymborska (etyczka nowych technologii, członkini grupy roboczej ds. AI przy Ministerstwie Cyfryzacji)
Uczestnicy samodzielnie przechodzą przez proces konstruowania teorii spiskowej, a następnie analizują mechanizmy, dzięki którym pozornie przypadkowe informacje mogą zostać połączone w przekonującą narrację. Warsztat pozwala przyjrzeć się od środka roli emocji, selekcji informacji, pozornych związków przyczynowych, „dowodów” i potrzeby wskazania ukrytego sprawcy. Druga edycja warsztatu dla innej grupy uczestników.
ZAPISY: Zapisy na warsztaty obowiązują poprzez przesłanie wiadomości e-mail na adres informacja@ec1lodz.pl. W treści maila proszę podać nazwę warsztatu/studia i wybraną godzinę. Wstęp na warsztaty wymaga posiadania biletu na dany dzień bądź karnetu na wszystkie trzy dni Konferencji What the FEJK. Liczba miejsc jest ograniczona.
MAKSYMALNA LICZBA UCZESTNIKÓW: 12 osób
PROWADZENIE: Kat Zavada
Jak powstaje teoria spiskowa? Podczas warsztatów osoby uczestniczące nie będą analizować gotowych przykładów, lecz same spróbują stworzyć wiarygodnie brzmiącą teorię spiskową wokół wybranego zjawiska. Wykorzystując metodę rozwijaną przez Kat Zavada w ramach projektu artystyczno-badawczego Interrogative Conspiracy Theory, uczestnicy przejdą przez kolejne etapy konstruowania narracji: od wyboru wydarzenia lub problemu, przez tworzenie powiązań między pozornie niezależnymi faktami i wskazywanie ukrytych aktorów, po budowanie argumentacji, dobór „dowodów” i nadawanie całości przekonującej formy.
Kluczowym elementem warsztatu będzie odwrócenie perspektywy: stworzenie własnej teorii pozwoli uczestnikom zobaczyć od środka mechanizmy, dzięki którym z niepowiązanych zdarzeń powstaje pozornie spójna opowieść, a emocje, selektywny dobór informacji, podejrzliwość i potrzeba znalezienia ukrytego sprawcy mogą zastąpić weryfikację faktów. Po części twórczej nastąpi wspólna analiza powstałych narracji – ich konstrukcji, założeń, strategii perswazji i punktów, w których fikcja zaczyna przyjmować pozór wiarygodnego wyjaśnienia. W ten sposób warsztat staje się nie tylko ćwiczeniem kreatywnym, ale przede wszystkim praktycznym laboratorium dezinformacji, pozwalającym rozpoznać manipulacje, z którymi odbiorcy spotykają się na co dzień.
Prowadzenie:
Kat Zavada (kuratorka sztuki cyfrowej, badaczka i cyber-kmieciówa, członkini kolektywu Nerdka)
Liczba miejsc:
12 osób
Czas trwania:
Ok. 4 godziny
Zapisy:
Zapisy na warsztaty obowiązują poprzez przesłanie wiadomości e-mail na adres informacja@ec1lodz.pl. W treści maila proszę podać nazwę warsztatu/studia i wybraną godzinę. Wstęp na warsztaty wymaga posiadania biletu na dany dzień bądź karnetu na wszystkie trzy dni Konferencji What the FEJK. Liczba miejsc jest ograniczona.
Szczegółowy scenariusz::
Punktem wyjścia jest założenie, że teoria spiskowa nie jest wyłącznie zbiorem fałszywych informacji, ale określoną strukturą narracyjną i sposobem organizowania wiedzy: łączy fakty, przypadkowe korelacje, obrazy, dokumenty, osoby i wydarzenia w pozornie spójny system wyjaśniający rzeczywistość. Jej siła polega między innymi na obietnicy, że po „połączeniu kropek” ukryty porządek stanie się widoczny.
Warsztat odwraca tę sytuację. Zamiast analizować gotowe przykłady wyłącznie z pozycji odbiorcy, osoby uczestniczące samodzielnie konstruują fikcyjne teorie spiskowe. Uczenie odbywa się poprzez tworzenie: uczestnicy mogą od środka zobaczyć, jak buduje się związki pomiędzy informacjami, jak powstają pozory przyczynowości i wiarygodności oraz jak obraz, język i sposób prezentacji wpływają na odbiór narracji.
Istotnym elementem warsztatu jest również zabawa, humor i spekulacyjna przesada. Tworzenie teorii spiskowej pozwala na chwilowe zawieszenie zwykłych reguł interpretacji i swobodne sprawdzanie najbardziej nieoczywistych połączeń. Absurd czy przesada mogą stać się narzędziami analizy: czasem dopiero celowo idąc za daleko, można zobaczyć mechanizm, który w bardziej subtelnej formie funkcjonuje w rzeczywistym obiegu informacji.
Wprowadzenie obejmuje krótki wykład poświęcony wybranym przeze mnie przykładom teorii spiskowych, dezinformacji i kultury internetowej oraz analizę ich konstrukcji. Następnie przedstawiam podstawowe elementy „gramatyki” teorii spiskowej: centralną tezę, aktorów, ukryte interesy, punkty połączeń, materiał dowodowy, luki informacyjne, reinterpretację przypadku jako intencji oraz sposoby wizualnego przedstawiania relacji.
Osobnym elementem będzie wykorzystanie generatywnej AI jako narzędzia spekulacji i produkowania narracji. Krótkie wprowadzenie pokaże, w jaki sposób współczesne modele tekstowe i wizualne mogą pomagać w generowaniu argumentów, obrazów, dokumentów, połączeń między informacjami czy alternatywnych interpretacji zdarzeń. Konkretne narzędzia dobiorę bezpośrednio przed warsztatem, ponieważ zależy mi na pracy z rozwiązaniami, które w momencie konferencji będą najbardziej dostępne, aktualne i możliwe do wykorzystania bez specjalistycznego przygotowania.
Główna część warsztatu ma charakter praktyczny. Uczestnicy dzielą się na niewielkie grupy, wybierają interesujące ich zagadnienie, a następnie konstruują wokół niego własną teorię spiskową. Mają przy tym czas nie tylko na wymyślenie samej historii, ale również na jej rozwinięcie, sprawdzenie różnych kierunków, pracę z AI oraz przygotowanie jej wizualnej lub audiowizualnej formy.
Rezultatem pracy każdej grupy jest nie tylko opis teorii, ale jej materializacja w wybranym medium. Może to być na przykład:
- diagram przedstawiający sieć powiązań;
- seria obrazów lub grafik;
- krótki tekst lub zestaw „dowodów”;
- mini esej wideo;
- prezentacja;
- połączenie kilku formatów.
Papież kontra tech-mesjasze. Człowiek, technologia i konkurujące wizje przyszłości
PanelTemat: Czy rozwój sztucznej inteligencji powinien służyć ochronie ludzkiej podmiotowości, czy też technologia może stać się narzędziem przekroczenia biologicznych i społecznych ograniczeń człowieka?
UCZESTNICY: Tomasz Stawiszyński, Artur Modliński, Marek Tatała
MODERACJA: Zuzanna Kowalczyk
Rozwój sztucznej inteligencji ożywia pytania, które wykraczają daleko poza techniczne możliwości nowych narzędzi: czym jest człowiek, jakie są granice jego autonomii i odpowiedzialności oraz czy przyszłość technologiczna powinna oznaczać przede wszystkim ochronę ludzkiej podmiotowości, czy jej radykalne przeobrażenie. Punktem wyjścia do dyskusji będzie refleksja zawarta w najnowszej encyklice papieskiej, podejmującej etyczne i antropologiczne konsekwencje rozwoju sztucznej inteligencji. Zestawimy ją z perspektywą transhumanistyczną i posthumanistyczną – nurtami, które na różne sposoby kwestionują granice tego, co ludzkie.
W centrum rozmowy znajdzie się pytanie o granice technologicznego doskonalenia człowieka i o to, kto powinien mieć prawo je wyznaczać. Czy AI jest przede wszystkim narzędziem wymagającym odpowiedzialnego zarządzania, czy też może stać się czynnikiem dla gruntownej przemiany ludzkiej kondycji? Co tracimy, a co możemy zyskać, otwierając się na posthumanistyczne i transhumanistyczne propozycje? I czy spór o przyszłość relacji człowiek-AI jest w istocie sporem o samą definicję człowieczeństwa?
Goście:
Tomasz Stawiszyński (filozof, eseista, twórca podcastu „Skądinąd”, felietonista „Tygodnika Powszechnego”)
Artur Modliński (kierownik Centrum Badań nad Sztuczną Inteligencją i Cyberkomunikacją na Uniwersytecie Łódzkim)
Marek Tatała (prezes Fundacji Wolności Gospodarczej, ekspert ds. polityki gospodarczej i regulacji)
Moderacja:
Zuzanna Kowalczyk (redaktorka „Pisma”, dziennikarka, kulturoznawczyni, autorka esejów i podcastów)
Z punktu widzenia nocnego portiera (1977, reż. Krzysztof Kieślowski) + In Order Not To Be Here (2002, reż. Deborah Stratman)
Pokaz filmowyZ punktu widzenia nocnego portiera
Jedyny film dokumentalny Kieślowskiego, w którym bohater jest postacią negatywną. Zakładowy wartownik z tego filmu to służbista, miłośnik kontrolowania i zwolennik publicznych egzekucji. Pasją portiera jest nękanie innych, młodych par wieczorem w parku, wagarowiczów wychodzących z kina, wędkarzy, którzy zapomnieli zabrać z domu zezwolenie na połów (lub też w ogóle go nie posiadają), pracowników, którzy nie odbili w pośpiechu karty przy wejściu do zakładu. Ta pasja do nękania innych trafnie charakteryzuje bohatera na tle jego czasów, gdy powszechne były najścia, rewizje i pobicia ludzi opozycji dokonywane z inspiracji i przy udziale funkcjonariuszy służb specjalnych. Kieślowski nagrał monolog wartownika na taśmie magnetofonowej, by poszukać w jego wypowiedziach inspiracji do zaaranżowania konkretnych scen. Podczas realizacji posługiwał się obserwacją, inscenizacją i prowokacją. Dla potrzeb filmu zakupiono owczarka niemieckiego, którego w filmie bohater tresuje. Reżyser do końca życia nie zgadzał się na emisję filmu w telewizji uważając, że mogłaby ona wyrządzić krzywdę bohaterowi. Uważał, że film, który w momencie powstania piętnował pewne negatywne zjawisko społeczne, po latach mógł obrócić się przeciwko człowiekowi, który w nim wystąpił.
Reżyseria: Krzysztof Kieślowski
Produkcja: Polska
Rok produkcji: 1979
Czas trwania: 16 minut
In Order Not To Be Here
Bezkompromisowe spojrzenie na to, jak prywatność, bezpieczeństwo, wygoda i nadzór kształtują nasze otoczenie. Nakręcony w całości nocą film mierzy się z hermetyczną naturą społeczności białych kołnierzyków, obnażając lęki stojące za współczesną architekturą przedmieść. To lęk wynikający z izolacji („chroń nas przed innymi”). Lęk przed nieprzewidywalnością („jedz w McDonaldzie – tam wiesz, czego się spodziewać”). Lęk przed myśleniem („włącz telewizor”). Lęk przed samym sobą („nie przestawaj się ruszać”). Przyglądając się opustoszałym przestrzeniom podmiejskim i korporacyjnym, film odsłania specyficzną pustkę XXI wieku – jałowość zrodzoną z naszej zbiorowej wiary w bezpieczeństwo i technologię. To nowy gatunek horroru, w którym podmiejskie krajobrazy stają się stanami umysłu.
Reżyseria: Deborah Stratman
Produkcja: USA
Rok produkcji: 2002
Czas trwania: 33 minuty
Temat: Przygotowanie do życia w świecie AI i alternatywy dla cyfrowej immersji
Patronem panelu jest Narodowe Centrum Kultury.
UCZESTNICY: Bartosz Frąckowiak, Joanna Jurga
MODERACJA: Magdalena Wróbel-Lachowska
Sztuczna inteligencja nie tylko zmienia narzędzia pracy i formy komunikacji, ale również środowisko, w którym funkcjonujemy oraz sposoby, w jakie rozporządzamy własną uwagą. Jak przygotować społeczeństwo na świat, w którym coraz więcej decyzji, relacji i doświadczeń zostaje zapośredniczonych przez technologie? I czy odpowiedzią musi być jeszcze lepsze przystosowanie do cyfrowego środowiska, czy także projektowanie przestrzeni, praktyk i form przeżywania pozwalających czasowo wyjść poza jego logikę?
Dwa krótkie wystąpienia spojrzą na ten problem z różnych perspektyw. Pierwsze dotyczyć będzie foresightu, wyobrażania możliwych przyszłości i budowania społecznej zdolności do świadomego funkcjonowania wobec zmian technologicznych. Drugie skupi się na przestrzeni, ciele i dobrostanie, pytając, jak projektować środowiska, które pozwalają odzyskać poczucie bezpieczeństwa i sprawczości poza cyfrową immersją. Zestawienie tych perspektyw pozwoli zapytać nie tylko o to, jak przygotować się na zmiany, jakie przynoszą nowe technologie, ale również o to, jakiego rodzaju życia chcemy dla siebie, kiedy cyfrowych pośredników jest coraz więcej.
Patronem panelu jest Narodowe Centrum Kultury.
Goście:
Bartosz Frąckowiak (doradca w dziedzinie foresightu strategicznego, założyciel Strategic Dreamers, badacz, kurator sztuki w obszarze art&tec)
Joanna Jurga (projektantka przestrzeni, badaczka oraz edukatorka, współzałożycielka systemu KOTA, który optymalizuje za pomocą AI przestrzeń życiową na Ziemi i w kosmosie)
Moderacja:
Magdalena Wróbel-Lachowska (ekonomistka, socjolożka, prowadząca podcast „Sztuczna inteligencja po ludzku”)
Debata zamykająca: Kto wyobraża sobie przyszłość? Instytucje kultury w świecie po AI
PanelTemat: Czy kultura jest jeszcze w stanie wyobrazić sobie przyszłość, której scenariusza nie napisały technologie?.
UCZESTNICY: Michał Rydzewski, Monika Głowacka, Maciej Kawecki
MODERACJA: Katarzyna Kasia
Po dwóch dniach rozmów o przemianach obrazów, infrastrukturach cyfrowych, sztucznej inteligencji i kryzysie zaufania chcemy zamknąć konferencję pytaniem o to, co możemy zrobić z wiedzą, którą zdobyliśmy. Rozwój AI zmienia nie tylko sposoby produkcji i dystrybucji kultury, ale również funkcje instytucji, które przez dekady stanowiły pomost między społeczeństwem, wiedzą i kulturą wizualną. Muzea, archiwa, biblioteki, kina, szkoły, wydawnictwa i inne podmioty publiczne stają dziś przed pytaniem, czy powinny przede wszystkim adaptować się do nowych technologii, czy też mogą aktywnie kształtować alternatywne modele ich wykorzystania.
W zamykającej debacie zastanowimy się, jaką rolę mogą odegrać instytucje kultury w świecie coraz silniej kształtowanym przez AI – jako miejsca przechowywania pamięci, produkowania wiedzy, edukacji i krytycznego namysłu, ale również jako przestrzenie pozwalające wyobrażać sobie inne modele przyszłości. Czy kultura może stać się laboratorium, gdzie możliwe będzie negocjowanie warunków wspólnego życia z technologią? A jeśli tak, to jakich nowych kompetencji, praktyk i form działania będą potrzebować instytucje, które chcą pozostać wiarygodnymi ośrodkami refleksji nad zmieniającym się światem?
Goście:
Aleksandra Szymańska (dyrektorka Instytutu Przemysłów Kreatywnych)
Michał Rydzewski (zastępca dyrektora Narodowego Centrum Nauki)
Monika Głowacka (zastępczyni dyrektora EC1 Łódź – Miasto Kultury)
Maciej Kawecki (dyrektor Centrum Innowacji Uniwersytet WSB Merito. prezes Instytutu Lema)
Moderacja:
Katarzyna Kasia (filozofka, publicystka i dziennikarka radiowo-telewizyjna, współprowadząca „Szkło kontaktowe”, felietonistka „Newsweek Polska”)
Oficjalne zakończenie wydarzenia
W tym trzymającym w napięciu, futurystycznym thrillerze Stevena Spielberga Tom Cruise wciela się w rolę Johna Andertona - szefa waszyngtońskiej Agencji Prewencji, eksperymentalnej jednostki rządowej wykorzystującej jasnowidzów do przewidywania morderstw. Gdy sam staje się głównym podejrzanym w sprawie zabójstwa, które dopiero ma popełnić, Anderton rzuca się do ucieczki, by wyprzedzić ścigających go podwładnych oraz ambitnego agenta federalnego.
Reżyseria: Steven Spielberg
Produkcja: USA
Rok produkcji: 2002
Czas trwania: 145 minut
Toute la mémoire du monde (1965, reż. Alain Resnais) + A Fidai Film (2024, reż. Kamal Aljafari)
Pokaz filmowyToute la mémoire du monde
Wyprawa w głąb Biblioteki Narodowej - twierdzy, skarbca i muzeum słów, gdzie gromadzone, spisywane, badane, katalogowane, oznaczane i udostępniane są bezcenne białe kruki, reprezentujące wszelkie dziedziny wiedzy, katalogi oraz księgozbiory. Film krok po kroku śledzi także drogę samej książki - od chwili złożenia zamówienia aż do momentu, gdy trafia ona prosto w ręce czytelnika.
Reżyseria: Alain Resnais
Produkcja: Francja
Rok produkcji: 1956
Czas trwania: 21 minut
A Fidai Film
Latem 1982 roku izraelska armia dokonała inwazji na Bejrut wkraczając także do Palestyńskiego Centrum Badań i plądrując całe jego archiwum. Zagrabione zbiory zawierały dokumenty historyczne dotyczące Palestyny, w tym kolekcję fotografii i materiałów filmowych. Nawiązując do tego wydarzenia film „A Fidai Film” dąży do stworzenia kontrnarracji wobec tej straty, przybierając formę filmowego sabotażu, którego celem jest odzyskanie i przywrócenie zrabowanych świadectw z przeszłości Palestyny. To przejmująca opowieść o tożsamości, pamięci i oporze, przedstawiona za pomocą unikalnego połączenia technik kina dokumentalnego i eksperymentalnego.
Reżyseria: Kamal Aljafari
Produkcja: Palestyna, Niemcy, Katar, Brazylia, Francja
Rok produkcji: 2024
Czas trwania: 78 minut
Kontakt