What the FEJK LAB
Najlepszy sposób, by zrozumieć manipulację, to stworzyć ją samemu. What the FEJK LAB to 90 minut w prawdziwym studiu filmowym, w którym uczniowie sami kręcą zmanipulowany materiał - nagranie telewizyjne, audycję radiową, animację albo deepfake - a potem uczą się go demaskować. To uczenie przez doświadczenie: mechanizm dezinformacji poznany od wewnątrz zostaje w pamięci na długo.
Zajęcia prowadzone są w grupach do 16 osób na studio. Do wyboru jest pięć przestrzeni: studio animacji poklatkowej, studio dźwięku, studio efektów specjalnych z wykorzystaniem technologii VR, studio postprodukcji sztucznej inteligencji oraz studio telewizyjne.
Studio Postprodukcji AI zostanie uruchomione jako nowy format zajęć w ramach rozwoju programu w 2027 roku, w pilotażowej edycji 2026 warsztaty LAB prowadzone są w pozostałych czterech studiach.
Trzy kroki, jedna lekcja na całe życie
Warsztaty prowadzone są w trzech powiązanych ze sobą etapach.
Rozpoznawanie, uczy identyfikować manipulację w tekście, obrazie, dźwięku i wideo - od analizy nagłówka po analizę klatka po klatce.
Tworzenie, to samodzielna produkcja i rozpoznawanie fake newsów w warunkach studyjnych, dzięki czemu mechanizm dezinformacji staje się w pełni zrozumiały.
Weryfikacja, to fact-checking, wsteczne wyszukiwanie obrazem i praca z narzędziami rozwijającymi krytyczne myślenie.
Co wynosi uczestnik
wiedzą i rozumieją
Czym różnią się cheapfake, deepfake i splicing, jak intonacja i montaż zmieniają sens wypowiedzi, jak muzyka tła i optyka wpływają na odbiór przekazu, jak działa klonowanie głosu i twarzy przez sztuczną inteligencję, jak plakat, karykatura i kostium służyły propagandzie oraz że dezinformacja istnieje od wieków i nie jest zjawiskiem ograniczonym do internetu.
potrafią i robią
Weryfikują źródła przy użyciu dostępnych narzędzi, wyszukują obrazy wstecznie w celu weryfikacji, samodzielnie tworzą i demaskują fake newsa, rozpoznają zmontowany i zmanipulowany materiał audio, rozpoznają manipulację wizualną, argumentują i bronią stanowiska w dyskusji grupowej oraz stosują narzędzia sztucznej inteligencji, pamiętając o społecznych i etycznych konsekwencjach ich wykorzystania.
Studio TV
Uczestnicy pracują w prawdziwym studiu telewizyjnym z greenscreenem i teleprompterem, samodzielnie realizując zmanipulowany materiał newsowy z wykorzystaniem fałszywej analogii, języka emocjonalnego, fake eksperta oraz manipulacji montażem i kadrem. Zajęcia kończą się wspólną analizą nagrań i weryfikacją informacji przy użyciu narzędzi fact-checkingowych.
Klasy IV–VIII szkół podstawowych
i szkoły ponadpodstawowe
90 minut
do 16 osób (podział na dwie podgrupy - “stacje telewizyjne”)
Studio FEJK
Po wprowadzeniu teoretycznym o mechanizmach dezinformacji uczestnicy dzielą się na dwie „stacje telewizyjne” i niezależnie realizują ten sam, zmanipulowany news, wykorzystując fałszywą analogię, emocjonalny język, fake eksperta oraz manipulację optyką i kadrem. Kulminacyjnym momentem zajęć jest „plot twist” - ujawnienie, że obie ekipy nieświadomie powieliły ten sam błąd faktyczny, co uczestnicy weryfikują wspólnie online.
Studio FX
Zajęcia w Studiu FX wykorzystują technologię VR oraz Motion Capture, aby pokazać, jak łatwo dziś wygenerować przekonujący, ale fałszywy obraz. Uczestnicy analizują nagrania w wirtualnej galerii, tworzą własne zmanipulowane materiały wideo oraz uczą się wykrywać ślady deepfake'ów i manipulacji narracyjnej.
Klasy VII–VIII szkół podstawowych
i szkoły ponadpodstawowe
90 minut
do 16 osób
Łowcy prawdy – rozpoznaj film AI (gra VR)
Uczestnicy w headsetach VR przemierzają wirtualną galerię obrazów i filmów, oceniając które z prezentowanych nagrań zostały wygenerowane przez sztuczną inteligencję, a które nie. Zajęcia uczą rozpoznawania artefaktów wizualnych charakterystycznych dla treści AI i budują nawyk uważnej analizy i weryfikacji obrazu. Warsztat poprzedzony jest wprowadzeniem o dezinformacji.
Szkoły ponadpodstawowe
90 minut
do 16 osób, praca w parach
Człowiek kontra robot – MetaHuman, Face Tracking
i Cinematic VR
Uczestnicy nagrywają mimikę twarzy smartfonem i przenoszą ją na postać awatara w systemie 3D (Unreal Engine), tworząc realistyczną scenę filmową na podstawie prawdziwej lub zmanipulowanej narracji. Zajęcia pokazują, jak dostępna technologia Motion Capture umożliwia tworzenie przekonujących, lecz fałszywych materiałów wideo.
Studio dźwięku
Uczestnicy poznają techniki manipulacji materiałem dźwiękowym - poprzez nagranie i montaż, torowanie emocjonalne muzyką oraz klonowanie głosu z użyciem AI. Samodzielnie nagrywają i przetwarzają materiał radiowy, a następnie porównują wersję oryginalną ze zmanipulowaną, by zrozumieć, jak łatwo zmienić odbiór tej samej treści.
Klasy VII-VIII szkół podstawowych
i szkoły ponadpodstawowe
90 minut
do 16 osób
Radio F.A.K.E.
Zajęcia obejmują nagranie surowego materiału radiowego, podłożenie muzyki wpływającej na emocje odbiorcy, wycinanie słów zmieniające sens wypowiedzi oraz wygenerowanie klonu głosu lektora. Zakończeniem jest konfrontacja wersji bazowej ze zmanipulowaną i dyskusja o odpowiedzialnym korzystaniu z narzędzi AI do przetwarzania głosu. Grupa: do 16 osób.
Studio animacji i charakteryzacji
Warsztaty pokazują, że manipulacja nie zaczyna się od słów – często zaczyna się od wizerunku. Uczestnicy przekonają się, jak za pomocą kostiumu, charakteryzacji, rysunku i kilku prostych zabiegów można całkowicie zmienić sposób, w jaki odbieramy drugą osobę. W Pracowni Animacji i Charakteryzacji stworzą własne filmowe metamorfozy, odkrywając, że wizerunek nie zawsze mówi prawdę. To praktyczna lekcja o sile pierwszego wrażenia, stereotypach i tym, jak obraz może wpływać na nasze emocje oraz decyzje – zarówno w kinie, jak i w mediach społecznościowych.
Klasy VII-VIII szkół podstawowych
i szkoły ponadpodstawowe
90 minut
do 15 osób
Karykatura, czyli portret w krzywym zwierciadle
Uczestnicy tworzą karykaturę metodą dwuetapową z użyciem light boxa - najpierw wiernie przenoszą proporcje portretu fotograficznego, a następnie świadomie wyolbrzymiają wybrane cechy twarzy. Zajęcia pokazują różnicę między rozśmieszaniem, a ośmieszaniem ucząc jak karykatura może wpływać na opinię publiczną, będąc narzędziem manipulacji i satyry politycznej.
Klasy VII-VIII szkół podstawowych
i szkoły ponadpodstawowe
90 minut
do 16 osób (podział na dwie podgrupy - “stacje telewizyjne”)
Nie każdy bohater nosi pelerynę – warsztaty charakteryzatorsko-kostiumowe
Inna fryzura. Kilka detali w kostiumie. To często wystarczy, by bohater zaczął budzić niepokój, lub wyglądał na osobę godną zaufania. Uczestnicy przekonają się, jak łatwo wpływać na pierwsze wrażenie i jak często oceniamy ludzi po wyglądzie, zanim usłyszymy choć jedno słowo. Warsztaty pokazują, że manipulacja zaczyna się od wizerunku. To praktyczna lekcja o sile obrazu, stereotypach i świadomym kreowaniu postaci – od kina i literatury po media społecznościowe. Zajęcia rozpoczyna krótka prezentacja o tym, jak twórcy filmowi, artyści i autorzy przekazów od lat wykorzystują wygląd, symbole i kostium do budowania emocji, wpływania na odbiorców i kształtowanie opinii.
Klasy VII-VIII szkół podstawowych
i szkoły ponadpodstawowe
90 minut
do 16 osób (podział na dwie podgrupy - “stacje telewizyjne”)
Czy kostium daje supermoce?
Wariant pracy na miniaturowych manekinach krawieckich (skala 1:10) - Uczestnicy wcielą się w rolę projektantów kostiumów filmowych i teatralnych, tworząc autorskie kreacje bohaterów i antybohaterów z tkanin i dodatków – bez konieczności przebierania się. Pracując nad wyglądem postaci, przekonają się, jak świadomie można kreować wizerunek oraz jak kolor, fason, faktura czy detal wpływają na nasze pierwsze wrażenie. Warsztaty staną się okazją do rozmowy o stereotypach, uproszczeniach poznawczych i mechanizmach, które sprawiają, że często oceniamy ludzi po wyglądzie. Gotowe projekty pozwolą uczestnikom odkryć, jak ważną rolę kostium odgrywa w opowiadaniu historii.
Studio postprodukcji AI
– już od 2027 roku!
Korzystając z nowoczesnych narzędzi AI, uczestnicy w kontrolowanych warunkach stworzą krótki materiał wideo, a następnie samodzielnie zmienią jego elementy – podmienią postać, tło lub treść wypowiedzi. Dzięki temu poznają od środka mechanizmy powstawania deepfake'ów, cheapfake'ów i innych technik manipulacji obrazem. W drugiej części warsztatu nauczą się rozpoznawać oznaki manipulacji oraz poznają praktyczne metody sprawdzania wiarygodności zdjęć i filmów, korzystając z narzędzi fact-checkingowych i narzędzi wstecznego wyszukiwania obrazem.
Klasy VII-VIII szkół podstawowych
i szkoły ponadpodstawowe
90 minut
do 16 osób
Pozna nie swoje “IA”
Po wprowadzeniu teoretycznym dotyczącym typologii fałszywych materiałów (cheapfake, deepfake, splicing) i metod ich weryfikacji uczestnicy wygenerują realistyczny wizerunek osoby przy użyciu AI, a następnie przeprowadzą manipulacje: podmianę postaci, zmianę otoczenia, treści wypowiedzi oraz języka z zachowaniem synchronizacji ruchu ust. Zajęcia kończą się prezentacją wersji oryginalnej i zmanipulowanej, oraz przedstawieniem check-listy weryfikacji informacji.
Kontakt
