Akademia Kina Polskiego: Pasażerka (1967) + Apel (1970)

Pasażerka, 1967, reż. Andrzej Munk

Arcydzieło szkoły polskiej, w reżyserii Andrzeja Munka, według scenariusza Zofii Posmysz-Piaseckiej, ukończone przez współpracowników w wyniku tragicznej śmierci reżysera. 

Zofia Posmysz-Piasecka, była więźniarka Auschwitz napisała najpierw słuchowisko radiowe pt. "Pasażerka z kabiny 45" (1959), na jego podstawie powstał spektakl telewizyjny "Pasażerka" (1960) w reżyserii Andrzeja Munka, a potem powieść "Posmysz" (1962). Ostatecznie powstał film-kolaż, w hołdzie Munkowi, złożony z werków, materiałów filmowych z części obozowej i nieruchomych zdjęć z części współczesnej na statku. Dzięki decyzjom artystycznym współpracowników: Witolda Lesiewicza. Andrzeja Brzozowskiego i Wiktora Woroszylskiego dzieło nabrało wybitnie oryginalnego, nowofalowego kształtu. Film uhonorowany m.in. Specjalnym Wyróżnieniem Jury i Nagrodą FIPRESCI na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes (1964), nagrodą Stowarzyszenia Dziennikarzy Włoskich na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji (1964). Dzieło Munka należy do klasyki światowego kina o Holokauście.

Kilkanaście lat po wojnie Liza (Aleksandra Śląska) płynie z mężem statkiem „Batory” z Ameryki do Europy. W porcie w Londynie wsiada pasażerka, która kogoś jej przypomina. Liza była nadzorczynią w obozie koncentracyjnych Auschwitz i teraz obawia się, że los ponownie stawia na jej drodze Martę (Anna Ciepielewska), Polkę, więźniarkę, podwładną z obozowego magazynu. Przeszłość wyświetli się w pamięci Lizy w różnych wersjach: najpierw drastycznej, graficznej i niemej, później w łagodniejszych monologach kierowanych do męża i własnego sumienia. Film stanowi studium relacji między dominującą, zimną SS-manką i podporządkowaną, ale moralnie nieugiętą więźniarką. Liza jest przekonana, że Marta zawdzięcza jej życie, możliwość kontaktu z ukochanym Tadeuszem (Marek Walczewski), lepsze warunki do przeżycia w obozie. Obrazy przeczą jej wspaniałomyślności i przedstawiają wstrząsający, powszedni dzień ludobójstwa. 

Apel, 1970, reż. Ryszard Czekała

Animowany film autorstwa Ryszarda Czekały, twórcy filmów animowanych ("Ptak", 1968, "Syn", 1970) i fabularnych ("Zofia", 1976), współzałożyciela krakowskiego Studia Filmów Animowanych. Dopracowane formalnie animacje twórca zawsze podporządkowywał opowiadanej historii i bohaterowi, tak jak to się dzieje w filmie aktorskim. "Apel" stanowi wybitne osiągnięcie w dziedzinie filmów o Zagładzie, z realistycznym przebiegiem obozowego rytuału. Film powstał w technice wycinanki, z dominującymi obłymi kształtami, w skali szarości, w stylistyce ekspresjonistycznej grafiki. Ikonograficznie nawiązuje do klasyki filmów fabularnych o Auschwitz, chociaż zgodnie z konwencją jest dalece bardziej umowny. Film zdobył Kryształ Annecy – Nagrodę Główną na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Animowanych w Annecy (1971), Statuetkę św. Finnbara – I Nagrodę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cork (1971), Srebrny Praksinoskop na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Animowanych w Nowym Jorku (1972), Nagrodę Jury ASIFA na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen (1971) oraz Brązowego Lajkonika na Ogólnopolskim Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie (1971).

• 17:00 - wykład wprowadzający prof. Piotra Zwierzchowskiego
• 18:30 - rozpoczęcie seansu

The screening with english subtitles starts at 18:30.

Pasażerka, 1967, reż. Andrzej Munk, Apel, 1970, reż. Ryszard Czekała

czas: 200’ produkcja: Polska
język: polski
gatunek: wojenny