Akademia Kina Polskiego: Ostatni etap (1948) + Przy torze kolejowym (1963)

Ostatni etap, 1948, reż. Wanda Jakubowska

Film w reżyserii Wandy Jakubowskiej zapisał się w historii światowego kina jako pierwszy film fabularny o obozie koncentracyjnym, dodatkowo zrealizowany na terenie byłego obozu Auschwitz-Birkenau. Film zdobył Kryształowy Glob – Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Mariańskich Łaźniach (1948), Nagrodę Światowej Rady Pokoju (1950), był rekomendowany przez ONZ do pokazów w kręgach dyplomatycznych i trafił do dystrybucji w kilkudziesięciu krajach na całym świecie. Film stał się ikonograficznym punktem odniesienia dla wszystkich kolejnych filmów o obozach koncentracyjnych i ustalił pozycję reżyserki w światowej historii kina.

W szpitalu obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau zawiązuje się międzynarodowy kobiecy ruch oporu. Więźniarki próbują ratować życie, ale też wpływać na los wszystkich ofiar nazizmu. Jedna z nich zdoła uciec, ale stanie za to pod szubienicą.

Do Auschwitz-Birkenau trafia z łapanki Polka, Helena (Wanda Bartówna). Kobieta jest w ciąży i rodzi w tzw. rewirze, czyli obozowym szpitalu. O życie jej dziecka próbują zawalczyć lekarki i pielęgniarki, również więźniarki. Jednak lekarz SS morduje niemowlę, a Helena, po chwili załamania, dołącza do szpitalnej komórki kobiecego ruchu oporu. Grupa ma charakter międzynarodowy. Przewodzą jej charyzmatyczne liderki: lekarka Eugenia ze Związku Radzieckiego (Tatiana Górecka) i niemiecka pielęgniarka Anna (Antonina Gordon-Górecka). W grupie współpracują: pielęgniarka Nadia (Maria Winogradowa), francuska łączniczka Michele (Hugette Faget), jugosłowiańska partyzantka Dessa (Alina Janowska) i inne. Po nocnym transporcie z Warszawy dołącza do nich Marta, polska Żydówka (Barbara Drapińska). W czasie wizyty międzynarodowej komisji Eugenia próbuje zdemaskować ludobójcze praktyki SS, za co zostaje poddana torturom i zamordowana. Anna odkrywa handel środkami medycznymi między kapo, za co trafia do bunkra. Marta, obozowa tłumaczka wraz z działaczem z męskiego obozu wynosi poza teren Auschwitz dokumentację nazistowskich zbrodni. Pojmana, staje pod szubienicą. Na niebie pojawiają się samoloty aliantów. Marta apeluje: „Nie pozwólcie, by Auschwitz się powtórzył” i umiera na rękach Heleny, matki Polki. 

Przy torze kolejowym, 1963, reż. Andrzej Brzozowski

Adaptacja opowiadania Zofii Nałkowskiej pod tym samym tytułem, opublikowanego w zbiorze „Medaliony”. Anonimowa Żydówka wraz z innymi towarzyszami niedoli wyskakuje z pociągu wiozącego ludzi do obozu koncentracyjnego. W trakcie desperackiej próby ucieczki łamie nogę i bezradna leży na śniegu przy tytułowym torze kolejowym. Wokół kobiety zbierają się ludzie z pobliskiej wsi i debatują nad jej dalszym losem.

• 17:00 - wykład wprowadzający
• 18:30 - rozpoczęcie seansu

The screening with english subtitles starts at 18:30.

Ostatni etap, 1948, reż. Wanda Jakubowska + Przy torze kolejowym, 1963, reż. Andrzej Brzozowski

czas: 200’ produkcja: Polska
język: polski
gatunek: wojenny