W realiach późnych lat 60. Antonioni konfrontuje bunt młodego pokolenia z krajobrazem amerykańskiego konsumpcjonizmu. Mark, uczestnik studenckich protestów, ucieka z miasta skradzionym samolotem, a na pustyni spotyka Darię, przemierzającą Kalifornię w poszukiwaniu własnej drogi. Ich krótkie spotkanie w przestrzeni Doliny Śmierci przybiera formę utopijnej wizji wolności, zawieszonej poza społecznymi regułami. Film operuje luźną strukturą i obserwacyjnym stylem, w którym znaczenia rodzą się z obrazów i rytmu montażu, a nie z fabularnej logiki. Antonioni portretuje Amerykę jako przestrzeń sprzeczności, poddając krytyce kulturę nadmiaru i przemoc wpisaną w życie społeczne. Finałowa, niemal fantasmagoryczna sekwencja destrukcji materialnego świata nadaje całości wymiar symboliczny, ujmując gniew młodości jako gest radykalnego odrzucenia zastanego porządku.
reżyseria: Michelangelo Antonioni
produkcja: USA
rok premiery: 1970
czas trwania: 110 minut
Biesy (1988, reż. Andrzej Wajda)
Zabriskie Point (1970, reż. Michelangelo Antonioni)
1964, niedziela, 2 lutego
(…) Biesy – prosić o scenariusz Sartre’a przez impresario w Paryżu. Wersja współczesna dzieje się we Francji w środowisku OAS.
1970, poniedziałek, 10 sierpnia
Biesy. Wykorzystać adaptację Camusa, ale dodać czarnych, jak w japońskim teatrze lalek bunraku. Niech usługują. Lampa oświetlająca scenę, połączona z głosem, zapala się i gaśnie.
1971, środa, 8 grudnia
(…) Biesy dla mnie to utwór antyamerykański – tam jest rzeczywistość dla tego tematu. Czarne pantery – to jest świat Biesów i tam chciałbym je realizować. Ameryka ginie od naporu konieczności bycia postępowym. Boją się opinii publicznej i bycia reakcjonistami, będą więc rewolucjonistami, jak Wierchowieński.
Biesy amerykańskie: Zamknięty na dachu penthouse’a filozof to Stawrogin. Pantery, świat organizacji wywrotowych. Profesor Wierchowieński – zrewolucjonizowany liberał. Podziały nie są czarno-białe.
1979 17.03 (Paryż)
(…) W ogóle, dobrze by było odczepić się wreszcie od ruskich i od tego całego węzła sprzeczności. Trzeba szybko zrobić adaptację Biesów na jakąś sytuację europejsko-amerykańską. Tu, oczywiście, potrzebny byłby miejscowy scenarzysta. Jutro oglądam film dokumentalny z materiałami o Maju 1968 roku – może to jest dobre tło dla opowiedzenia tej historii?
źródło: Andrzej Wajda, Notesy 1946-2016. Wybór, red. T. Lubelski, A. Morstin, Wyd. Universitas, Kraków 2024.
+48 42 600 61 00 wew. 1